درمان طرحواره رهاشدگی (طردشدگی): راهنمای جامع از تشخیص تا بهبود روابط

🔵 باور مرکزی (اون لایه‌ی عمیقی که ممکنه این‌جوری باشه)

این‌ها حکم‌های کلی و سنگینی هستن که فرد ممکنه به خاطر تجربه‌های گذشته، درباره پایداریِ رابطه‌ها تو ذهنش ساخته باشه:

• ممکنه من ذاتا آدم تنهائی باشم و تهِ قصه همیشه تنها بمونم.
• انگار این‌جوری مقدر شده که آدم‌هایی که دوسشون دارم، یه روزی من رو ول کنن و برن.
• دنیا جای ناامنیه و نمیشه به موندنِ کسی صددرصد دلخوش کرد.
• شاید من یه چیزی کم دارم که باعث می‌شه بقیه ازم خسته بشن و برن.
• توی این دنیا هیچ پیوند عاطفی‌ای اونقدری محکم نیست که بالاخره یه جا نشکنه.

🔵 افکار منفی (نجواهای لحظه‌ای که ممکنه توی سر بچرخه)

این‌ها فکرهای سریعی هستن که ممکنه موقع یه اتفاقِ ساده، مثلِ یه جرقه حالِ آدم رو بد کنن:

• (وقتی پارتنرم یه کم سرش شلوغه): حتماً ازم خسته شده و داره دنبالِ بهونه می‌گرده که بره.
• (دوستم با یکی دیگه رفته بیرون): حتماً اونو به من ترجیح داده و من دیگه براش جذاب نیستم.
• (وقتی رابطه خیلی آرومه): این سکوت ترسناکه، حتماً قراره یه اتفاقِ بدی بیفته و تنها بشم.
• (تأخیر در جواب پیام): حتماً براش بی‌اهمیت شدم که من رو یادش رفته جوابم رو بده.
• بهتره زیاد وابسته نشم، چون اگه دل ببندم و بره، من دیگه نمی‌تونم کمر راست کنم.

۱. تجربه‌های فقدان یا جدایی زودهنگام:

یکی از زمینه‌های اصلی که می‌تونه از ریشه‌های طرحواره رهاشدگی باشه، تجربه واقعی از دست دادن در دوران حساس کودکیه؛ مواردی مثل فوت والدین یا طلاق که باعث می‌شه کودک دنیا رو جایی ناامن ببینه.

۲. نوسانات هیجانی و رفتاری مراقبین:

گاهی از دلایل طرحواره رهاشدگی، نبود فیزیکی والد نیست، بلکه رفتار دمدمی‌مزاج اون‌هاست. والدینی که یک روز مهربون و روز دیگه بی‌دلیل سرد می‌شن، باعث می‌شن کودک همیشه نگران تنها شدن باشه.

۳. اتمسفر تنش‌زا در فضای خانواده:

توی خونه‌هایی که دعوا و کشمکش دائمی هست، زمینه‌های بروز طرحواره رهاشدگی به شدت تقویت می‌شه؛ چون کودک مدام می‌ترسه که نکنه این دعواها باعث فروپاشی خانواده و رها شدنش بشه.

۴. غیبت روانی والدین:

درگیری والدین با مسائلی مثل افسردگی، اعتیاد یا مشغله کاری بیش از حد، باعث می‌شه کودک با وجود حضور فیزیکی اون‌ها، از نظر عاطفی خودش رو کاملاً تنها و بی‌پناه حس کنه.

۵. سبک دلبستگی ناایمن در نوزادی:

اگر در سال‌های اول زندگی، مراقبت‌ها و پاسخ به نیازهای اولیه نوزاد به صورت نامنظم و بی‌کیفیت باشه، یکی از جدی‌ترین ریشه‌های طرحواره رهاشدگی در ناخودآگاه فرد شکل می‌گیره.

 

📍 واکنش‌های تخریب‌گر در رابطه:

• 🔹 چسبندگی عاطفی: طرف مقابل رو با چک کردن‌های مداوم و نیاز به تایید همیشگی کلافه می‌کنه.
• 🔹 فرار قبل از اخراج: از ترس اینکه مبادا ترک بشه، خودش پیش‌دستی می‌کنه و رابطه رو به هم می‌زنه.

توی طرحواره رهاشدگی، ذهن ممکنه جوری برنامه‌ریزی کنه که فرد ناخواسته توی مسیرِ همون اتفاقی قرار بگیره که ازش فراریه. ترس از تنهایی ممکنه باعث بشه رفتارهایی از فرد سر بزنه که به جای حفظ رابطه، برعکس باعث کلافگی یا دور شدن طرف مقابل بشه. این‌طوری نیست که حتماً این اتفاق بیفته، اما این احتمال هست که فرد با «چسبیدنِ بیش از حد» یا «کنترل‌گریِ ناشی از اضطراب»، فضای تنفس رو از طرف مقابل بگیره. وقتی پارتنر یا دوست برای حفظ حریم شخصی‌ش کمی فاصله می‌گیره، فرد دارای این طرحواره ممکنه این فاصله رو به معنی «شروعِ جدایی» تفسیر کنه و با واکنش‌های تندتر، عملاً طرف رو به سمتی هل بده که واقعاً رابطه رو ترک کنه. اینجاست که طرحواره با یک نتیجه‌گیری اشتباه، خودش رو قوی‌تر می‌کنه.

خدمات درمان طرحواره رهاشدگی | کلینیک روانشناسی دکترسلام

ترس از دست دادن آدم‌های مهم زندگی و چک کردن‌های وسواسی، ریشه در لایه‌های عمیق طرحواره رهاشدگی دارد. اگر مدام نگران تنهایی هستید و در روابط عاطفی خود احساس ناامنی می‌کنید، باید بدانید که این چرخه تنها با درمان تخصصی طرحواره شکسته می‌شود. ما در دکترسلام، با استفاده از پروتکل‌های علمی بازوالدینی و بازنویسی خاطرات، به شما کمک می‌کنیم تا امنیت درونی‌تان را دوباره بسازید.

نقشه راه درمان طرحواره رهاشدگی و بهبود روابط عاطفی